KAMIENICA JANA, ALEKSANDRY I MIECZYSŁAWA STOLARKÓW

ul. Mackiewicza 9
Kamienica powstała w 1933-5 na rozparcelowanym terenie należącym od wielu pokoleń do rodziny Holtorfów. Początkowo kamienice powstawały tylko po stronie nieparzystej, bo po drugiej stronie biegły wówczas tory kolejowe. Zaraz po zbudowaniu domu kupili go Józef i Władysława Sadkowscy. Warto zajrzeć na klatkę, bo zachowało się lastryko na podłodze i większość mieszkań ma drzwi nie wymieniane od 1935.

PIERWSZY POMNIK POWOJENNEJ WARSZAWY

Cmentarz Bródnowski, kwatera 114H-4
Drugiego dnia powstania hitlerowcy dokonali tu mordu na 64 mężczyznach wyciągniętych z okolicznych domów. Do mogiły z rozstrzelanymi mieszkańcami Targówka dołączono po wojnie 43 urny z prochami nieznanych Polaków, którzy zginęli w 1940-1 w obozach w Dachau, Mauthausen, Oświęcimiu i Giesen.
Owi mężczyźni zostali wypędzeni z domów przy św. Wincentego już w czasie ofensywy niemieckiej 1 sierpnia. Oddzielono ich od kobiet i zamknięto w garażu. Następnego dnia zrewidowano i zabrano kosztowności. Po południu wybrano na ochotnika 15 osób i kazano im kopać tu mogiłę. Od godz. 19 hitlerowcy wyprowadzali po ich dziesiątkami i rozstrzelali pod murem. Już 5 sierpnia 1945 pracownicy cmentarza wznieśli tu pierwszy pomnik na terenie wyzwolonej Warszawy. Odsłonięcia dokonał wiceprzewodniczący Rady miejskiej Grodziski, a pomnik poświęcił ks. infułat Choromański.

PAŁACYK ZJEDNOCZENIA CUKROWNIKÓW

ul. Mokotowska 25
W 1878 stał tu skromny dworek Kazimiery z Kaczyńskich Ćwierciakiewiczowej, który w 1907 uzyskał Jan Kaczyński. Na posesji działał również zakład litograficzny, drukarnia i wytwórnia toreb Mieczysława Kaczyńskiego i Wacława Cywińskiego. Od 1922 pałacyk wykupił Zarząd Spółek Cukrowni Lubelskich (cukrownie Zbierski, Garbów, Lublin i Nieledów) i pałacyk przebudowano wg proj. Tadeusza Zielińskiego w 1923. Do 1935 udziały w spółce wykupił Mirosław Broniewski, wyznaczony kilka lat wcześniej na warszawskiego pełnomocnika lubelskich firm.
Szczęśliwie pałacyk nie został zniszczony w czasie wojny i po gruntownym remoncie w 1987 i kolejnym ostatnio, lśni jako perełka architektury przedwojennej. Wprawdzie po wojnie mieścił się tu m.in. Centralny Ośrodek Szkolenia Partyjnego PZPR, jednak obecnie budynek odzyskali spadkobiercy Broniewskiego i jest to siedziba Instytutu Adama Mickiewicza.

KRZYŻ PRZY CHŁOPICKIEGO

ul. Chłopickiego 50
Jest to dość stary krzyż, ustawiony tu w 1912. Szczerze mówiąc, nie mam zielonego pojęcia, czemu stoi on tutaj. W 1912 nie było tu praktycznie nic, dopiero od 1936 biegły tędy tory Kolejki Otwockiej, ale wcześniej za ulicą Makowską dzisiejsza Chłopickiego biegła zwyczajnie przez pola... I mieszkało w okolicy tylko kilkadziesiąt osób. Wprawdzie w 1912 Kossak namalował 'Bitwę Pod Olszynką Grochowską", ale wątpię, że o to chodzi... Może ma ktoś pomysł? Albo wie??

WILLA ROSSMANÓW

ul. Sułkowskiego 29
Dom, jak większość tej części Żoliborza powstał dla Spółdzielni Osiedle Dziennikarskie w 1929-30 wg proj. Kazimierza Tołłoczki. Zamieszkałą tu rodzina Rossmanów. Porucznik AK Jan Rossman to harcmistrz, oficer Batalionu Zośka i pan Janek z "Kamieni na Szaniec". Podporucznik AK Danuta Rossman to harcerka, adiutant Tadeusza "Zośki" Zawadzkiego. W ich ogrodzie Alek Dawidowski ukrył tablicę z pomnika Kopernika, którą ukradł był 11.02.1942.
Obydwoje małżonkowie również po wojnie aktywnie uczestniczyli w odbudowie harcerstwa polskiego i w jego przemianach po 1989.
Niedawno te pół bliźniaka wyremontowano i zawieszono odpowiednią tablice informującą, bo wcześniej wszelakie spacerowniki i inne przewodniki po okolicy starannie omijały ten dom...

KAMIENICA CHODKIEWICZOWEJ

ul. Kościelna 10
Zbudowana w 1776 wg proj. Szymona Bogumiła Zuga dla łowczanki sandomierskiej Teofilii Dunin – Brzezińskiej. W 1784 starościna żmudzka, Ludwika z Rzewuskich Chodkiewiczowa kupiła pałacyk, aby go wynajmować. W 1792 mieszkał tu wojewoda witebski Michał Kossakowski, targowiczanin. W XIX w. mieszkali tu lekarze, oficerowie, urzędnicy, dzięki czemu przynosił spore pieniądze, rzędu 1510 srebrnych rubli rocznie. W XIX w. kamienica była elegancką czynszówką. W 1896 oficyny otaczały całe podwórze, niektóre były jeszcze drewniane. W 1944 dom spłonął, ale autentyczne pozostały mury. Odbudowano go w 1953-4 pod kierunkiem Czesława Bogusza.

STAWY BRUSTMANA

między blokami ulic Petofiego, Dantego, Czechowa, Szekspira, Balzaka, Tołstoja...
Są to stawy rybne i kanały melioracyjne, będące pozostałością parku dworskiego hr. Podolskiego z XVIII w. Wokół dworu była fosa. Hrabia wynajmował posiadłość na letnisko mieszczanom warszawskim. Ten podmokły teren zmeliorowano w 1819, wykopując stawy na potrzeby Instytutu Agronomicznego z Marymontu.
Zanim powstały tu bloki, do lat '70 XX w., między stawami mieściła się podobno stacja zagłuszająca Radio Wolna Europa i do dziś - podobno - można znaleźć resztki muru ceglanego, pozostałość po owej stacji. Po zbudowaniu osiedla, stawy uporządkowano w park, założono fontanny... Co jakiś czas odbywają się tu zawody wędkarskie.
Cudne miejsce, co? :D