czwartek, 18 grudnia 2008

PAŁAC STASZICA

ul. Nowy Świat 72

W 1620 zbudowano tu kaplicę Moskiewską, która była mauzoleum rosyjskiej rodziny carskiej Szujskich, którzy pojmani na wschodzie, zginęli w Warszawie i tu zostali pochowani. Była to pierwsza, wolnostojąca budowla o założeniu centralnym, na planie ośmiokąta, zwieńczona kopułą. Po wysłaniu ciał do Moskwy, kaplicę rozebrano. W 1676 mieścił się tu kościół Dominikanów Obserwantów wraz z kościołem MB Zwycięskiej, zbudowanym w 1705 pewnie wg proj. Tylmana z Gameren, który zmodyfikował poważnie przeciągające się prace nad projektem Schroegera. W 1818 wyburzono sypiący się, opuszczony kościół i klasztor.

Pałac powstał w 1820-3 wg proj. Antonio Corazzi’ego dla Towarzystwa Przyjaciół Nauk Stanisława Staszica, założonego w 1800, zlikwidowanego przez carat w 1832. Do TPN należeli Sołtyk, Albertandi, Czacki, Czartoryski, Sapieha... Celem było krzewienie języka polskiego, więc towarzystwo zajęło się gromadzeniem księgozbioru polskiego i wydawaniem dzieł polskich. Otwarcie nastąpiło w październiku 1823. Mieszkał tu również dr filozofii i ekonomii Fryderyk Skarbek, a także sam architekt Corazzi. Działała tu również drukarnia szkolna, jak i cukiernia Antoniego Tosia. W ramach reperkusji po powstaniu w pałacu założono najpierw Akademię Medyko-Chirurgiczną i rosyjskojęzyczne gimnazjum. W poł. XIX w. działał tu skład win i korzeni Morytza Goldsztejna. Mieszkał tu malarz Bonawentura Dąbrowski. W 1858-62 mieściła się tu Akademia Lekarska, od 1862 rosyjskie gimnazjum i 2 szkoły elementarne dla chłopców. W 1892-3 przebudowano budynek w stylu bizantyjsko-ruskim na cerkiew z rozkazu Aleksandra III wg proj. Władimira Pokrowskiego. W 1899 reklamował się tu Maison Ormonde, oferujący rowery Singer od 125 rubli i rowery Triumph od 160 rubli. Na pocz. XX w. działało tu przedstawicielstwo firmy Peugeot, sklep z instrumentami muzycznymi I. Fajgenbauma, księgarnia S. Strakuna i nadal Maison Ormonde. W 1924-6 częściowo powrócono do dawnej formy, resztki bizantyjskich zdobień usunięto po wojnie. W 1918-1939 mieściło się tu Towarzystwo Naukowe Warszawskie. W 1916 oficerowie niemieccy umieścili tu swoją lożę masońską w przerobionym „tortowymi” zdobieniami przez Piotrowskiego budynku. W czasie Powstania Warszawskiego pałac spłonął, ale część księgozbioru ocalało w piwnicach. Dziś mieści się tu siedziba Polskiej Akademii Nauk. W 1926 pałac przebudowano wg proj. Mariana Lalewicza, który wrócił do form klasycznych. Po zniszczeniach wojennych pałac odbudowano w 1947-50 wg proj. Piotra Biegańskiego.

Na frontonie łaciński napis: Towarzystwo Naukowe Warszawskie.


** Znów się trochę rozpisałem :)

4 komentarze:

Anonimowy pisze...

No właśnie, zawsze mnie zastanawia "W 1924-6 częściowo powrócono do dawnej formy". To znaczy, czym się różniła wersja międzywojenna od powojennej? Jedyna różnica, jaką znalazłem, to drobne zmiany proporcji w partii gzymsu nad parterem i chyba inne wymiary kopuły. Ale to raczej ta przedwojenna wersja wydaje mi się bliższa wersji sprzed rusko-bizantyjskiej przebudowy...

A tak poza tym, to ostatnio zauważyłem, że zamontowali na Pałacu Staszica anteny GSM. Nie wiem, czy legalnie... Jeśli nawet dostali pozwolenie od konserwatora zabytków, to moim zdaniem był to błąd konserwatora, bo strasznie to widać z Krakowskiego Przedmieścia.

Hrabia_Piotr.

Warszawa78 pisze...

Hmmm, a jakby tak pójść w drugą stronę i np. przerobić Pałąc Kultury na rusko-bizantyjski styl? :)

Anonimowy pisze...

Sprawdż ta Kaplicę Moskiewską - ja znalazłam że powstała w 1618 i że Szujscy zmarli w Gostyninie w 1612 a nie w Wwie...(po 6 latach ich przewieźli)...
Bronka

nomad pisze...

Ok, sprawdzę, ale korzystałem z dwóch wiarygodnych źródeł i było tam tak, jak napisałem... Ale jeszcze poszukam... Dzięki